Zrób zdjęcie z szuflady, albo aparat ze swojego pokoju – Czyli abc fotografii otworkowej

Zdjęcie wykonane aparatem otworkowym

Zdjęcie wykonane aparatem otworkowym

Choć nasz serwis zajmuje się głównie zagadnieniami związanymi z
fotografią cyfrową, warto było by zwrócić się ku bardziej tradycyjnym
metodą fotograficznym, by stworzyć szerszy punkt widzenia o tej pięknej
dziedzinie sztuki. Jako że dla wielu, nazwa fotografii otworkowej jest zupełnie
nieznane, należało by zacząć od wytłumaczenia najważniejszych jej cech. W najprostszy
sposób tłumacząc aby powstało zdjęcie, musimy sprawić aby światło padające
od interesującego nas obiektu wpadało na materiał światłoczuły lub matrycę.
Ale aby powstał obraz musimy owe światło przepuścić przez otwór o małej
średnicy.

Na początku, daleko przed erą fotografii, jacyś mądrzy ludzie wpadli na
pomysł stworzenia obrazu. Wymyślili, że aby rzutować obraz na jakąś powierzchnie, wystarczy przeprowadzić
światło, z zewnątrz ciemnego pomieszczenia. Światło przechodząc przez otworek o małej
średnicy odwzoruje obraz na ściance ciemni.
Jasność będzie proporcjonalna do jasności na zewnątrz oraz wielkości
otworka.

TUTAJ WSTAW OPIS OBRAZKA

Wielkość otworka wpływa na ostrość obrazu. Zmniejszenie
wielkości otworu zwiększy ostrość tym samym zmniejszając jasność obrazu. Działa to w dwie strony. Zdjęcia powstające z aparatów otworkowych tzw. Camery Obscury,
różni się nieco od fotografii ze zwykłego aparatu fotograficznego. Cechuje je większa miękkość,
zjawisko głębi
ostrości nie występuje, a więc na całej długości zdjęcia mamy taką
samą ostrość. Wynika to z tego że powiększenie kątowe jest stałe dla
obiektów stojących w różnej odległości od aparatu, ponieważ nie jest
zastosowana żadna soczewka, która mogła by zmienić kąt padania światła.
Częstym problemem, choć niektórzy autorzy fotografii otworkowej wykorzystują to jako dodatkowy efekt, jest
powstawanie efektu rozszczepienia światła oraz aberracji chromatycznej (RGB wpadają pod róznym kątem), tym
bardziej widoczne im mniejszą dziurkę zastosujemy.

Jak zbudować aparat z niczego

Nim przejdziemy do budowania aparatu z materiałem światłoczułym,
przyjrzyjmy jak działa zasada fotografii otworkowej na przykładach. Poniżej
zaprezentowany jest film, na którym widać jak po całkowitym zakryciu okna z pokoju
powstaje ciemnia optyczna. Wystarczy wtedy zrobić niewielki otwór w folii, lub
innym materiale i obraz z zewnątrz zostaje rzucony na odwrót do zaciemnionej
przestrzeni pokoju.

Aby wykonać Camere Obscure, nie trzeba drogich materiałów ze sklepów, dużego
nakładu pracy czy wiedzy w zakresie fotografii. Wystarczy pudełko po zapałkach
albo wagon kolejowy, szufladę lub puszka po farbie. Tu inwencje pozostawiamy
konstruktorom. Po zapewnieniu całkowitej ciemności w wnętrzu takich przedmiotów, kładziemy
po jednej stronie materiał światłoczuły, a po drugiej robimy dziurę która
będzie naszym obiektywem. Resztę zrobi fizyka. Oczywiście najprostszym
sposobem jest zaadoptować aparat fotograficzny, przez usunięcie obiektywu i
dokładne zakrycie tego miejsca najlepiej czarnym materiałem.

TUTAJ WSTAW OPIS OBRAZKA

Aby otrzymać jak najlepszą ostrość zdjęcia, należy odpowiednio wcześniej
przygotować wielkość i kształt otworu. Nie jest to łatwe, gdyż milimetrowe
różnice wpływają znacząco na jakość. Generalny przelicznik jaki jest
pomocny w takich momentach jest określony przez wzór d = 1,9(pierwiastek z) fλ
(gdzie d – jest średnicą otworu, f – ogniskowa
(odległość od otworu do obrazu), λ – długość światła w metrach).
Także kształt jest niezwykle ważny. Najwłaściwiej jest budować otwór
idealnie okrągły, by promienie światła wpadały tak samo w każdym punkcie,
ale dozwolona jest każda metoda. Oddalanie materiału światłoczułego od
otworka jest nieograniczona, ale jak było wspomniane wcześniej aby utrzymać
ostrość musimy jednocześnie zmniejszyć jasność. Tak więc przy coraz większych formatach zdjęciach zniknie nam poprostu obraz. Kolejnym problemem jest naświetlanie materiału światłoczułego. Jeżeli odsunie się płaszczyznę
obrazu na dwukrotnie większą odległość, obraz, który uzyskamy, będzie
powiększony dwukrotnie, a światło będzie się rozkładać na czterokrotnie
większej powierzchni, co będzie wymagało czterokrotnie dłuższej ekspozycji.
Aby zmierzyć odpowiednio o ile czasu musimy wydłużać ekspozycje najlepiej
korzystać z tabeli

ogniskowa  średnica otworka  jasność otworka  wydłużenie ekspozycji
f/22  
50 mm 0.29 mm f/174 63 x
75 mm 0.35 mm f/213 94 x
100 mm 0.41 mm f/246 125 x
125 mm 0.45 mm f/275 157 x
150 mm 0.50 mm f/203 188 x
200 mm 0.57 mm f/348 250 x
250 mm 0.64 mm f/389 313 x
300 mm 0.70 mm f/426 376 x

Są to wartości przybliżone

Co do czasu naświetlania, tu również mamy wolność. Poczynając od najkrótszych,
a kończąc na np. naświetlaniu rocznym błon powstają obrazy zwane solarigrafiami
rejestrującymi roczną wędrówkę słońca. Również ciekawą rzeczą jaką
daje nam Camera Obscura, jest możliwość naświetlenia zdjęcia wieloma
otworami naraz, tworząc niepowtarzalne efekty nie do uzyskania normalnym
aparatem.

TUTAJ WSTAW OPIS OBRAZKA

Solarigrafia. Zdjęcia z takich wędrówek można
zobaczyć na stronie autora tutaj.
Fotografia 15 otworkowa. Więcej można zobaczyć w portfolio autora
tutaj

Więcej informacji o fotografii otworkowej i
wydarzeniach dostępne jest tutaj